Postanowiliśmy sprawdzić, w jakim stanie znajdują się oszczędności Polaków, jakie mamy potrzeby i cele finansowe oraz przede wszystkim, co robimy, aby nie pozostały one w sferze marzeń. Badania przeprowadzone na zlecenie Open Finance w maju 2007 r. przez MillwardBrown SMG/KRC dostarczyły interesujących wniosków.

Umiesz liczyć, licz na siebie

Oszczędności posiada 38% Polaków, a kolejne 23% zamierza w najbliższej przyszłości zacząć odkładać pieniądze. Pozostali nie posiadają środków na czarną godzinę i nie planują tego zmieniać. W tej grupie, w przeciwieństwie do dwóch poprzednich, przeważają osoby w wieku powyżej 45 lat, które stanowią 64%. Wśród oszczędzających ta sama grupa wiekowa stanowi zaledwie 36%, co sugeruje, że o swojej finansowej przyszłości najczęściej myślimy na długo przed emeryturą. Taka tendencja jest jak najbardziej uzasadniona - młodzi ludzie są świadomi nieefektywności ZUS-u i biorą sprawy w swoje ręce - aktywnie poszukują możliwości pozwalających pomnożyć wolne środki. Z drugiej strony trudno się dziwić emerytom, że nie oszczędzają, skoro ich dochody są mniejsze niż pensja uzyskiwana w okresie aktywności zawodowej i ledwie wystarczają na bieżące wydatki.

Grunt to nie przejeść

Liczba oszczędzających rośnie w ostatnich miesiącach niezwykle szybko. Do takiego wniosku doprowadziła nas analiza odpowiedzi na pytanie: jak długo oszczędzasz? Aż 27% ankietowanych stwierdziło, że robi to nie dłużej niż rok. Z pewnością przyczyniła się do tego dobra koniunktura ekonomiczna, spadające bezrobocie i wynagrodzenia, które powoli zaczynają rosnąć w kolejnych sektorach gospodarki. Polacy mają świadomość, że poprawa bieżącej sytuacji finansowej jest najlepszym momentem, by pomyśleć o przyszłości i dodatkowe nadwyżki pieniędzy nie są przeznaczane wyłącznie na konsumpcję. Najczęściej inwestujemy z myślą o zapewnieniu odpowiednich warunków pociechom i wnukom (26% wskazań). Na dalszych miejscach znalazły się emerytura, chęć zakupu samochodu czy nieruchomości (każda z tych opcji uzyskała 16-17% odpowiedzi).

Do skarpety czy do banku?

Oferta instytucji finansowych rozrosła się znacząco, jednak Polacy powoli przekonują się do nowych rozwiązań - na topie znajduje się tradycyjny bankowy rachunek oszczędnościowy. Lokaty bankowe wybrał, co drugi oszczędzający, a co piąty inwestuje w fundusze. Warto jednak zaznaczyć, że niepokojąco popularną kategorią jest przysłowiowa skarpeta - niemal co trzecia osoba odkłada pieniądze "pod poduszkę". Takie rozwiązanie nie jest ani bezpieczne (ryzyko kradzieży, pożaru itp.), ani efektywne, ponieważ rzeczywista wartość naszych oszczędności maleje wraz z upływem czasu. Zaoszczędzone dzisiaj 100 zł, za 5 lat nadal będzie mieć ten sam nominał, ale inflacja sprawia, że produkty i usługi drożeją, a zatem w przyszłości będziemy w stanie kupić mniej niż dziś. Pieniądze, które nie zarabiają na siebie, nie są wykorzystane optymalnie, a kiedy w krajowej i zagranicznej gospodarce sprawy mają się dobrze, nawet lokata bankowa oznacza rezygnację z wyższych zysków. Przy odrobinie znajomości rynków finansowych możemy tak dostosować skład naszego portfela inwestycyjnego, że będzie on odzwierciedlał nasze długookresowe cele i skłonność do ryzyka, przez co będziemy mogli ze spokojem patrzeć w przyszłość.

Nieruchomości na fali, ale nie dla wszystkich

Najbardziej zaskakująca była rozbieżność pomiędzy deklarującymi chęć inwestowania w nieruchomości (30% u osób planujących oszczędzanie i 40% u osób, które nie mają tego w planach), a faktycznie inwestującymi na tym rynku. Jedynie 7% oszczędzających wybrało nie- ruchomości, natomiast wyraźnie widać, że Polacy upatrują w tym segmencie duży potencjał wzrostu. Zapewne niemała w tym zasługa mediów, które na bieżąco informują nas o ile procent w danym kwartale podrożały mieszkania w Warszawie i innych dużych miastach, lecz w praktyce bardzo niewiele osób stać, by naprawdę wejść na ten rynek. O ile kwotę 100, 300 czy nawet 500 zł miesięcznie bez problemu można ulokować w funduszach inwestycyjnych, na giełdzie, w obligacjach czy na królującej wciąż lokacie bankowej, to przy nieruchomościach taka kwota jest niewystarczająca. Przy dobrych warunkach kredytu na zakup działki czy mieszkania, 500 zł pokryłoby ratę na nieruchomość wartą nie więcej niż 100 tys. zł, a to zbyt mało, by skutecznie inwestować na tym rynku. Do tego dochodzą również trudności z wyszukaniem odpowiedniej lokalizacji, załatwieniem szeregu formalności oraz akceptacja zamrożenia środków na dłuższy okres, z czym niekoniecznie liczą się wszyscy deklarujący chęć pomnażania kapitału za pośrednictwem nieruchomości.

Czy wiemy, jak oszczędzają Polacy?

61% - posiada oszczędności bądź zacznie oszczędzać w ciągu 1 roku (odpowiednio 38% i 23%);
50% - oszczędzających posiada lokatę bankową, fundusz inwestycyjny wybrał, co piąty oszczędzający;
27% - oszczędzających nie korzysta z żadnych usług inwestycyjnych - trzyma pieniądze "pod poduszką";
7% - oszczędzających inwestuje w nieruchomości;
40% - Polaków nieplanujących oszczędności w najbliższym czasie, najchętniej zainwestowałoby w nieruchomości;
49% - oszczędzających czyni to regularnie - spośród nich 72% odkłada pieniądze, co miesiąc;
20% - oszczędzających byłoby w stanie utrzymać się ze zgromadzonych środków najwyżej jeden miesiąc, a 13% dłużej niż rok;
38% - oszczędza od 1- 5 lat, krócej niż rok robi to 27%, a 25% oszczędza co najmniej od 10 lat;
8% - Polaków twierdzi, że wie, co to jest produkt strukturyzowany, ale jedynie, co trzeci z nich wskazał właściwą odpowiedź;
65% - ankietowanych, planujących w najbliższym czasie zacząć oszczędzać, to kobiety - wśród już oszczędzających obie płcie mają niemal jednakowy udział.